Iemand zegt iets aardigs, en je wuift het meteen weg –
want een compliment past niet bij het beeld dat je van jezelf hebt.

Iemand zegt dat je het goed hebt gedaan, dat je er mooi uitziet, dat ze je waarderen. En nog voor je het beseft, heb je het al weggewuifd: ach, het stelde niets voor, het was geluk, jij had het beter gekund. Een aardig woord en je reflex is om het te ontkrachten. Want een compliment past niet bij het beeld dat je van jezelf hebt.

Waarom kan ik complimenten niet aannemen?

Het wegwuiven van een compliment lijkt op bescheidenheid, maar van binnen voelt het anders: het voelt als ongemak, als iets rechtzetten dat niet klopt. En dat is precies wat er gebeurt. Een compliment is positieve informatie over jou. Als die informatie botst met het beeld dat je van jezelf hebt, ontstaat er spanning. Geloof je diep vanbinnen dat je niet goed genoeg bent, dan past iemands waardering daar niet bij, en je systeem wil die spanning oplossen. De snelste manier om dat te doen is het compliment ontkrachten, zodat de wereld weer klopt met je zelfbeeld.

Soms speelt er meer. Misschien leerde je dat aandacht krijgen onveilig was, dat opvallen risico’s met zich meebracht. Misschien werd bescheidenheid streng geeist en werd blijdschap over jezelf afgekeurd. Dan is wegwuiven ook een oude beschermingsreflex: niet te veel ruimte innemen, niet te zichtbaar zijn. In alle gevallen zit het patroon niet in het compliment, maar in hoe je over jezelf bent gaan denken, en in wat je systeem ooit als veilig leerde.

Hier zit een pijnlijk mechanisme. Door complimenten weg te wuiven, houd je je negatieve zelfbeeld mee in stand. Alle positieve informatie die je beeld zou kunnen bijstellen, filter je weg voor ze binnenkomt. Zo krijgt het oude beeld nooit tegenspraak en blijft het zichzelf bevestigen. Het doorbreken hiervan begint niet met jezelf dwingen om dank je wel te zeggen, al kan dat een oefening zijn, maar met je systeem leren dat een compliment veilig ontvangen mag worden, en dat je de ruimte mag innemen die waardering je geeft. Hangt dit samen met aanhoudende somberheid, dan hoort je huisarts erbij.

Herken je dit?

Misschien klopt een paar van deze voor jou:

• Je wuift een compliment weg nog voor je het beseft.
• Je relativeert, ontkracht of geeft de waardering meteen door.
• Een compliment geeft eerder ongemak dan warmte.
• Je twijfelt of de ander het wel meent.
• Kritiek blijft hangen, complimenten glijden eraf.

Er is niets mis met je, en je bent niet ondankbaar of moeilijk. Dat je complimenten wegwuift, is een oude reflex om ongemak op te lossen of jezelf te beschermen, geen onbeleefdheid. Je hoeft jezelf niet te dwingen tot dankbaarheid. Je mag je systeem leren dat een aardig woord veilig is om te ontvangen, en dat je de ruimte ervan mag innemen.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Bij elk compliment hoor ik mezelf al zeggen dat het niets voorstelde, nog voor ik erover heb nagedacht.” Toen ze ging zien dat het wegwuiven haar oude zelfbeeld beschermde, kon ze voor het eerst een compliment even laten staan zonder het meteen te ontkrachten.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het tot rust laten komen van het systeem waarin dit oude zelfbeeld is opgeslagen. Het is geen therapie. Bij aanhoudende somberheid of klachten die je dagelijks leven sterk belasten, is je huisarts de juiste eerste stap. Dit werk kan daar een aanvulling op zijn.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als je complimenten wegwuift om je zelfbeeld te beschermen, kan het helpen om je systeem te leren dat waardering veilig ontvangen mag worden. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De oude reflex om waardering weg te wuiven mag loskomen, via rust en bewustwording.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat positieve informatie je beeld mag bijstellen.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat je een compliment mag laten staan en de ruimte ervan mag innemen.