Stel je voor dat je gewoon jezelf mag zijn. Dat je je niet hoeft te verbergen, niet hoeft aan te passen, niet hoeft te bewijzen. Dat je je gevoelens mag voelen, je behoeften mag hebben, je eigenaardigheden mag laten zien, en dat dat genoeg is. Voor veel mensen voelt dat als een onbereikbaar verlangen, alsof er eerst nog van alles moet kloppen voordat het mag. Er mogen zijn zoals je bent, zonder je te hoeven bewijzen of verbergen. Want jezelf mogen zijn is niet iets wat je moet verdienen, maar iets wat je opnieuw mag leren voelen.

Waarom is jezelf mogen zijn zo moeilijk?

Jezelf mogen zijn klinkt als het meest vanzelfsprekende wat er is. Wie zou je anders moeten zijn dan jezelf? En toch is het voor heel veel mensen allesbehalve vanzelfsprekend. Ze zijn voortdurend bezig zich aan te passen, zich te bewijzen, zich te verbergen, de juiste versie van zichzelf te tonen, en de simpele ervaring dat ze er gewoon mogen zijn zoals ze zijn, kennen ze nauwelijks. Vaak is er een diep verlangen ernaar, naar die rust van niet meer te hoeven, en tegelijk een gevoel dat het niet mag, of nog niet, dat er eerst aan voorwaarden voldaan moet worden. Om te begrijpen waarom dat zo is, moeten we kijken naar wat jezelf mogen zijn in de weg staat: schaamte.

Als kind was je vanzelf jezelf. Je had geen oordeel over wie je was, je was gewoon, spontaan, met al je gevoelens en behoeften en eigenaardigheden. Of dat mocht, hing af van hoe je omgeving reageerde. Werd je ontvangen zoals je was, dan ontwikkelde zich het grondgevoel: ik mag er zijn zoals ik ben. Maar voelde je je niet welkom, te veel, te gevoelig, niet goed genoeg, werd je afgewezen of bekritiseerd om wie je was, dan ontstond schaamte: het gevoel dat er iets mis was met je. En vanaf dat moment werd jezelf zijn gevaarlijk. Want als wie je werkelijk bent niet welkom is, dan stelt jezelf laten zien je bloot aan afwijzing, aan de bevestiging van je tekort. Je leerde dus om jezelf niet te laten zien, om je aan te passen aan wat wel welkom leek, om de delen van jezelf te verbergen waarvan je dacht dat ze niet deugden. Dat was een slimme bescherming: door jezelf te verbergen voorkwam je de pijn van afgewezen worden om wie je bent. Maar de prijs was hoog, want je raakte het contact met jezelf kwijt, en het verlangen om gewoon jezelf te mogen zijn bleef onvervuld. Wat belangrijk is om te zien: het is niet zo dat je werkelijk anders had moeten zijn. Het is dat je echte zelf ooit niet ontvangen kon worden, en dat je daaruit de conclusie trok dat er iets mis was met je. Die conclusie staat jezelf mogen zijn nog steeds in de weg.

De goede boodschap is dat jezelf mogen zijn geen prestatie is die je moet leveren en geen recht dat je eerst moet verdienen. Het is een grondgevoel dat je ooit had, dat onder de schaamte begraven ligt, en dat je opnieuw mag leren voelen. Je hoeft er dus niets voor te worden, niets voor te bereiken, niets aan jezelf te veranderen. Sterker nog, jezelf veranderen of beter je best doen is juist het tegenovergestelde van jezelf mogen zijn, het houdt het oude patroon in stand dat zegt dat je pas mag bestaan als je aan voorwaarden voldoet. De weg naar jezelf mogen zijn loopt niet via meer doen, maar via minder hoeven: via het verzachten van de schaamte die zegt dat er iets mis is met je, en het herstellen van een gevoel van veiligheid waarin je echte zelf weer welkom is. Dat begint vaak met kleine, voorzichtige ervaringen waarin je jezelf een beetje meer laat zien, in een veilige omgeving, en merkt dat het niet tot afwijzing leidt maar tot welkom. Elke keer dat dat gebeurt, leert je systeem iets nieuws: dat je er mag zijn zoals je bent, dat je je niet hoeft te verbergen om welkom te zijn. Zo bouw je langzaam een nieuwe ervaring op die de oude conclusie corrigeert. En naarmate dat grondgevoel verschuift, merk je dat je je minder hoeft aan te passen, minder hoeft te bewijzen, minder hoeft te verbergen, dat je meer mag voelen wat je voelt en zijn wie je bent. Niet omdat je een betere versie van jezelf bent geworden, maar omdat je mag terugkeren naar wie je altijd al was, voordat de schaamte het overschaduwde. Dat is misschien wel de diepste rust die er bestaat: thuiskomen bij jezelf, en ervaren dat dat genoeg is.

Waar zou je kunnen beginnen?

Een paar zachte uitgangspunten op weg naar meer jezelf mogen zijn:

• Je hoeft niets te worden of te bereiken om jezelf te mogen zijn.
• Merk op waar je je aanpast of verbergt, zonder oordeel.
• Laat jezelf in kleine stappen iets meer zien, in een veilige omgeving.
• Zie de schaamte als een oude conclusie, niet als de waarheid.
• Gun je systeem de tijd om te ervaren dat je echte zelf welkom is.

Er is niets mis met wie je bent, en dat is precies de kern. Dat jezelf zijn zo moeilijk voelt, komt door een oude schaamte die zegt dat je anders had moeten zijn, niet doordat er werkelijk iets aan je mankeert. Je hoeft jezelf niet te veranderen of te verdienen. Je mag opnieuw leren voelen dat je er mag zijn precies zoals je bent.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik besef nu dat ik mijn hele leven heb geprobeerd iemand te zijn die welkom was, en daardoor nooit gewoon mezelf heb durven zijn.” Toen ze in kleine stappen haar echte zelf voorzichtig liet zien en merkte dat dat welkom was, kon ze langzaam terugkeren naar wie ze altijd al was, zonder zich te verbergen.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel, want jezelf mogen zijn is precies waar mijn begeleiding op gericht is. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling, op het verzachten van schaamte en het herstellen van een gevoel van veiligheid waarin je echte zelf weer welkom is. Het is geen therapie en geen behandeling. Wanneer de schaamte samenhangt met ingrijpende ervaringen, kan begeleiding door een passende professional naast dit werk waardevol zijn. Soms is het waardevol om deze weg samen te gaan, omdat een ander de veiligheid mee kan dragen.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als jezelf mogen zijn een grondgevoel is dat je opnieuw mag leren voelen, kan het helpen de schaamte te verzachten en veiligheid op te bouwen. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De voortdurende drang om je aan te passen en te bewijzen mag loskomen, via rust en bewustwording in plaats van jezelf veranderen.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat je echte zelf weer ruimte krijgt.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat je mag terugkeren naar wie je altijd al was, en ervaren dat dat genoeg is.