Alsof er een laag watten tussen jou en je gevoel zit –
want gevoelloosheid is geen ontbrekend gevoel, maar een gedempte verbinding ermee.

Het is niet zo dat je helemaal niets merkt. Er is wel iets, ergens, maar het komt niet bij je binnen, niet echt. Alsof er een laag watten tussen jou en je gevoel zit, die alles dempt voordat het je bereikt. De scherpte is eraf, de kleur vervaagd, en dat is al zo lang zo dat je bijna niet meer weet hoe het anders was. Alsof er een laag watten tussen jou en je gevoel zit. Want gevoelloosheid is geen ontbrekend gevoel, maar een gedempte verbinding ermee.

Waarom ben ik zo afgevlakt geraakt?

Gevoelloosheid voelt vaak als iets blijvends, een eigenschap bijna: ik ben nu eenmaal niet zo’n gevoelsmens, ik sta er wat afstandelijk in. En misschien zie je het zelf ook zo, of presenteer je het zo aan anderen. Maar het verschil tussen weinig voelen en je gevoel gedempt waarnemen is wezenlijk. Bij het eerste zou er weinig zijn. Bij het tweede is er wel degelijk gevoel, maar het komt afgevlakt binnen, alsof er een filter tussen zit. En dat filter is geen aanleg, het is geleerd.

Stel je een kind voor dat opgroeide in een omgeving waar sterke gevoelens niet veilig of niet welkom waren. Waar huilen werd afgekeurd, boosheid gevaarlijk was, of waar simpelweg geen ruimte was voor wat het kind voelde. Of denk aan iemand die jarenlang moest functioneren onder grote druk, die geen gelegenheid had om stil te staan bij wat er vanbinnen speelde. In beide gevallen leert het zenuwstelsel hetzelfde: het is veiliger om het gevoel laag te houden. Niet plotseling uitzetten, zoals bij een acute overweldiging, maar chronisch dempen, als een permanente achtergrondstand. Die demping wordt na verloop van tijd de normale toestand, zo vertrouwd dat ze niet meer opvalt. En omdat het systeem niet kan kiezen welke gevoelens het dempt, vlakt alles mee af. De pieken verdwijnen, maar de dalen ook. Wat overblijft is een vlak, gedempt landschap waarin niets je nog vol raakt. Niet omdat er niets is, maar omdat de watten er altijd tussen zitten.

Dit verklaart waarom je je gevoel niet scherper kunt maken door het te willen. De demping is geen houding die je kunt laten varen, maar een ingesleten stand van je zenuwstelsel, die zich niet door je wil laat opheffen. De weg loopt daarom niet via jezelf aansporen om intenser te voelen, maar via het langzaam verminderen van de demping zelf. Dat gebeurt wanneer je systeem ontdekt dat het niet langer nodig is om het gevoel laag te houden, dat sterke emoties er nu mogen zijn zonder gevaar. Dat is een geleidelijk proces, want de watten zijn er niet voor niets, en het vraagt veiligheid om ze stukje bij beetje weg te halen. Naarmate dat lukt, komt de scherpte langzaam terug, eerst misschien in kleine dingen, en keert er kleur terug in een landschap dat lang vlak was. Houd er rekening mee dat gevoelloosheid ook kan samengaan met somberheid of depressieve klachten. Voel je je langere tijd afgevlakt, somber of zonder zin, dan hoort je huisarts erbij, en bij gedachten dat je niet verder wilt is er dag en nacht hulp via 113 Zelfmoordpreventie.

Herken je dit?

Misschien klopt een paar van deze voor jou:

• Je emoties komen gedempt binnen, alsof er watten tussen zitten.
• De scherpte en kleur zijn eraf, al een hele tijd.
• Zowel pijn als plezier komen afgevlakt binnen.
• Je ziet jezelf als iemand die nu eenmaal weinig voelt.
• Je gevoel intenser willen maken, lukt niet.

Er is niets mis met je, en je bent geen gevoelloos mens van aard. Dat je afgevlakt bent geraakt, is een aangeleerde demping van je zenuwstelsel, geen eigenschap. Je hoeft je gevoel niet op te krikken. Je mag de watten langzaam en veilig laten weghalen, en ontdekken dat de kleur en scherpte terugkeren in een landschap dat lang vlak leek.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik dacht dat ik gewoon een nuchter type was, tot ik me realiseerde dat ik al jaren niets echt vol had gevoeld.” Toen ze ging zien dat haar nuchterheid een aangeleerde demping was, kon ze stoppen het als haar aard te zien, en heel langzaam de watten laten weghalen.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het langzaam en veilig verminderen van de demping in je zenuwstelsel. Het is geen therapie. Omdat gevoelloosheid ook kan samengaan met somberheid of depressieve klachten, is je huisarts de juiste eerste stap bij aanhoudende klachten, en bij gedachten dat je niet verder wilt kun je terecht bij 113 Zelfmoordpreventie (113 of 0800-0113). Dit werk kan een aanvulling zijn, nooit een vervanging.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als gevoelloosheid een aangeleerde demping is, kan het helpen om de watten langzaam en veilig weg te halen. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De chronische demping mag loskomen, via rust en bewustwording in plaats van je gevoel willen opkrikken.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat de scherpte van je gevoel mag terugkeren.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat sterke emoties er weer mogen zijn en de watten niet langer nodig zijn.