Vanbinnen een leegte waar gevoel zou moeten zijn –
want soms is leegte geen tekort, maar een zenuwstelsel dat het gevoel uitzette om je te beschermen.

Je zou iets moeten voelen. Bij dit nieuws, bij deze mensen, op dit moment in je leven. Maar waar gevoel zou moeten zijn, is een soort niets, een leegte die je niet kunt benoemen en die zwaarder weegt dan je zou denken. Het is geen verdriet, het is de afwezigheid ervan, en dat maakt het juist zo verwarrend. Vanbinnen een leegte waar gevoel zou moeten zijn. Want soms is leegte geen tekort, maar een zenuwstelsel dat het gevoel uitzette om je te beschermen.

Waarom voel ik me vanbinnen leeg?

Emotionele leegte is een van de meest verwarrende ervaringen die er zijn, juist omdat er niets te grijpen valt. Bij verdriet weet je wat je voelt, bij angst ook. Maar leegte is de afwezigheid van gevoel, en hoe benoem je iets wat er niet is? Veel mensen die zich zo voelen, denken dat er iets fundamenteel mis is met hen, dat ze koud zijn, of kapot, of dat ze het vermogen om te voelen zijn kwijtgeraakt. Maar vaak is het tegenovergestelde waar: de leegte is geen teken dat er niets in je is, maar dat je gevoel is afgeschermd.

Om dat te begrijpen, helpt het te kijken naar wat je zenuwstelsel doet onder grote druk. Wanneer een mens iets meemaakt dat te overweldigend is om te dragen, te veel pijn, te veel stress, te veel ineens, of wanneer een kind vroeg in het leven gevoelens ervoer die niet te verdragen waren of niet welkom werden geheten, dan heeft het zenuwstelsel een laatste beschermingsstrategie: het zet het gevoel uit. Dit is verwant aan de bevriezingsstand, de freeze-reactie, waarin het systeem verdooft om te overleven wat niet te overleven lijkt. Op dat moment is die verdoving een geschenk: ze maakt het ondraaglijke draaglijk. Maar het zenuwstelsel maakt geen onderscheid tussen zware en lichte gevoelens. Als het de toegang tot je emoties dempt, dempt het ze allemaal. En als die verdoving niet meer opheft, als ze een vaste toestand wordt, dan voel je niet alleen de pijn niet meer, maar ook de vreugde, de ontroering, de verbondenheid. Wat overblijft is leegte: niet omdat er niets is, maar omdat je er niet meer bij kunt.

Dit verklaart waarom je je niet uit de leegte kunt denken of dwingen. Je kunt jezelf voorhouden dat je dankbaar zou moeten zijn, dat je gelukkig zou moeten zijn, en toch verandert het gevoel niet, want de verdoving zit niet in je gedachten maar in je zenuwstelsel, op een niveau dat je niet met wilskracht bereikt. De weg terug loopt daarom niet via jezelf aansporen om te voelen, maar via het langzaam en veilig opheffen van de verdoving. Dat gebeurt alleen wanneer je systeem ervaart dat het weer veilig genoeg is om te voelen, dat de emoties die ooit te overweldigend waren er nu mogen zijn, in kleine, behapbare stukjes. Dat is een geleidelijk proces, en het vraagt vooral veiligheid, want de verdoving was er niet voor niets. Dit artikel verbindt de verschillende vormen waarin emotionele leegte zich laat zien. Het is belangrijk om te weten dat leegte ook kan samengaan met somberheid of depressieve klachten; voel je je langere tijd leeg, somber of zonder zin, dan hoort je huisarts erbij, en bij gedachten dat je niet verder wilt is er dag en nacht hulp via 113 Zelfmoordpreventie.

Welke vormen herken je?

Emotionele leegte heeft veel gezichten. Elk hiervan is een ingang om verder te lezen:

• Je voelt vanbinnen een leegte waar gevoel zou moeten zijn.
• Het is geen verdriet, maar de afwezigheid van gevoel.
• Ook fijne momenten raken je niet meer zoals vroeger.
• Jezelf voorhouden dat je iets zou moeten voelen, helpt niet.
• Je vraagt je af of je het vermogen om te voelen bent kwijtgeraakt.

Er is niets mis met je, en je bent niet koud of kapot. Dat je je leeg voelt, komt doordat je zenuwstelsel je gevoel afschermde om je te beschermen, niet doordat er niets in je is. Je hoeft jezelf niet te dwingen te voelen. Je mag je systeem langzaam en veilig laten ontdekken dat voelen weer mag, en ervaren dat de leegte geen eindstation is.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik kijk naar mijn eigen leven alsof het achter glas gebeurt, ik weet dat ik iets zou moeten voelen, maar er komt niets.” Toen ze ging begrijpen dat haar leegte een oude bescherming was en geen gebrek, kon ze stoppen zichzelf gevoelloos te vinden, en heel langzaam ontdekken dat het gevoel er nog was.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel, en bij leegte is het goed om steun niet uit te stellen. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het langzaam en veilig opheffen van de verdoving in je zenuwstelsel. Het is geen therapie en geen behandeling. Omdat emotionele leegte ook kan samengaan met somberheid of depressieve klachten, is je huisarts de juiste eerste stap bij aanhoudende klachten, en bij gedachten dat je niet verder wilt kun je terecht bij 113 Zelfmoordpreventie (113 of 0800-0113). Dit werk kan een aanvulling zijn, nooit een vervanging.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als emotionele leegte een beschermende verdoving is, kan het helpen om je systeem langzaam en veilig te laten ontdooien. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De oude verdoving mag loskomen, via rust en bewustwording in plaats van jezelf dwingen te voelen.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat je gevoel weer ruimte krijgt om terug te keren.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat voelen weer veilig wordt en de leegte langzaam mag oplossen.