Je wilt het wel loslaten, maar je handen gaan niet open –
want loslaten is geen kwestie van willen, maar van een systeem dat zich veilig genoeg voelt.

Je weet dat het beter zou zijn om het los te laten. Die situatie, die zorg, die behoefte om alles vast te houden. Je neemt het je voor, je probeert het, en toch lukt het niet. Het is alsof je verstand zegt: laat los, en je handen niet meegeven. Ze blijven dichtgeknepen, ondanks jezelf. Je wilt het wel loslaten, maar je handen gaan niet open. Want loslaten is geen kwestie van willen, maar van een systeem dat zich veilig genoeg voelt.

Waarom kan ik niet loslaten?

Er is iets bijzonder frustrerends aan niet kunnen loslaten. Je weet vaak heel goed dat het beter zou zijn, je wilt het ook, en toch lukt het niet. En dus verwijt je het jezelf: waarom kan ik dit niet gewoon laten gaan, waarom blijf ik vasthouden, wat is er mis met me. Je behandelt het als een kwestie van wilskracht, alsof je het zou kunnen als je maar genoeg je best deed. Maar daar zit nu juist de denkfout. Loslaten is geen daad van de wil, het is een toestand van het zenuwstelsel. En je kunt een zenuwstelsel niet dwingen.

Om dat te begrijpen, moet je zien wat vasthouden eigenlijk is. Vasthouden, of het nu gaat om controle, om een gedachte, om een situatie of om het verleden, is in de kern een manier om veiligheid te houden. Zolang je vasthoudt, heb je grip, weet je waar je aan toe bent, kun je gevaar voor zijn. Loslaten betekent dat je die grip opgeeft, dat je je overgeeft aan onzekerheid, dat je vertrouwt dat het goed komt zonder dat je het in de hand houdt. Voor een zenuwstelsel dat zich veilig voelt, is dat geen probleem, het kan loslaten omdat het erop vertrouwt dat het ook zonder grip wel goed komt. Maar voor een zenuwstelsel dat onveiligheid heeft gekend, dat geleerd heeft dat je alleen veilig bent zolang je vasthoudt, is loslaten iets heel anders. Het voelt niet als rust maar als gevaar, als je overgeven aan precies datgene waar je je tegen wapende. En dus houdt je systeem vast, ook als je verstand allang weet dat er niets te vrezen valt, ook als je het zelf graag anders zou willen. De handen gaan niet open, niet omdat je niet wilt, maar omdat je systeem het opengaan als bedreigend ervaart.

Dit verklaart waarom alle goede voornemens om los te laten zo vaak stranden. Je kunt jezelf honderd keer voornemen om iets te laten gaan, te vertrouwen, te ontspannen, maar zolang je systeem loslaten als onveilig ervaart, wint de oude beschermingsreflex het van je voornemen. Je grijpt toch weer, je houdt toch weer vast, en daarna verwijt je het jezelf, wat de spanning alleen maar groter maakt. De weg naar loslaten loopt daarom niet via meer wilskracht, maar via veiligheid. Wanneer je systeem zich weer veilig leert voelen, ook zonder de grip, wordt loslaten vanzelf mogelijk, niet als een prestatie die je levert, maar als iets wat als vanzelf gebeurt zodra het niet meer bedreigend voelt. Het gaat er dus niet om beter te leren loslaten, maar om je systeem zo veilig te laten voelen dat het de grip niet meer nodig heeft. Dat is een geleidelijk proces, dat geduld vraagt en mildheid voor jezelf, want je vecht niet tegen onwil maar tegen een diepe beschermingsreflex. Maar het is mogelijk: een systeem dat zich veiliger gaat voelen, kan langzaamaan zijn handen leren openen, en ontdekken dat het ook goed komt zonder krampachtig vast te houden.

Herken je dit?

Misschien klopt een paar van deze voor jou:

• Je weet dat loslaten beter zou zijn, en toch lukt het niet.
• Je voornemens om iets te laten gaan stranden telkens.
• Je verwijt jezelf dat je blijft vasthouden.
• Loslaten voelt niet als rust maar als een risico.
• Het is alsof je verstand wil en je systeem niet meegeeft.

Er is niets mis met je, en je bent niet zwak of koppig omdat je niet kunt loslaten. Dat je blijft vasthouden, komt doordat je systeem loslaten als gevaar ervaart, niet doordat je niet genoeg je best doet. Je hoeft jezelf niet te dwingen los te laten. Je mag je systeem helpen zich veilig genoeg te voelen, zodat je handen vanzelf durven opengaan.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik weet dat ik het moet loslaten, ik snap het met mijn hoofd, maar iets in mij laat het gewoon niet los.” Toen ze ging begrijpen dat dat iets haar zenuwstelsel was dat loslaten als gevaar ervoer, kon ze stoppen zichzelf te verwijten, en haar systeem geleidelijk de veiligheid geven om de grip te lossen.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel, als het niet kunnen loslaten samenhangt met een zenuwstelsel dat vasthouden als veiligheid leerde inzetten. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het opbouwen van een gevoel van veiligheid, waardoor loslaten vanzelf mogelijk wordt. Het is geen therapie en geen behandeling. Wanneer het vasthouden samenhangt met onverwerkte ingrijpende gebeurtenissen, kan begeleiding door een passende professional naast dit werk waardevol zijn.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als loslaten een kwestie van veiligheid is en niet van wil, kan het helpen je systeem die veiligheid te geven. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De beschermingsreflex om vast te houden mag loskomen, via rust en bewustwording in plaats van jezelf dwingen los te laten.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat je systeem de grip niet meer nodig heeft.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat je zenuwstelsel zich veilig genoeg voelt om de handen te laten openen.