Je laten gaan vraagt iets wat je nooit veilig hebt geleerd –
want overgave is alleen mogelijk waar het lichaam zich veilig genoeg voelt om de wacht los te laten.

Je zou je willen laten gaan. Echt ontspannen, opgaan in het moment, je overgeven aan rust, aan plezier, aan slaap, aan een ander. Maar er is altijd dat deel van je dat blijft opletten, dat niet helemaal meegaat, dat de wacht houdt ook als je dat niet wilt. Volledig loslaten, je echt overgeven, het lukt net niet. Je laten gaan vraagt iets wat je nooit veilig hebt geleerd. Want overgave is alleen mogelijk waar het lichaam zich veilig genoeg voelt om de wacht los te laten.

Waarom kan ik me niet overgeven?

Moeite met overgave laat zich vaak moeilijk benoemen, omdat het zo’n subtiel iets is. Het is niet dat je niets kunt voelen of nergens van geniet, het is dat er altijd een rem op zit, een deel dat niet helemaal loslaat. Je ontspant, maar niet volledig. Je geniet, maar met een stukje van je aandacht ergens anders. Je valt in slaap, maar pas na lang malen, of licht en waakzaam. Je bent intiem, maar een deel van je blijft op afstand kijken. Dat deel dat de wacht houdt, gaat nooit helemaal mee, en daardoor blijft de diepste overgave, het volledige je laten gaan, net buiten bereik.

Om te begrijpen waarom, helpt het om te zien wat overgave eigenlijk is. Overgave is in zekere zin het tegenovergestelde van controle. Waar controle betekent dat je grip houdt, oplet, de touwtjes in handen hebt, betekent overgave dat je die grip juist loslaat, dat je je toevertrouwt aan iets wat je niet in de hand hebt, dat je je laat dragen door een ervaring, een ander, of het moment zelf. Dat vraagt dat je je bescherming laat zakken, dat je je kwetsbaar maakt, dat je je veilig genoeg voelt om niet op je hoede te hoeven zijn. En daar zit nu juist de moeite. Voor een zenuwstelsel dat geleerd heeft dat veiligheid afhangt van waakzaamheid en controle, is het laten zakken van die bescherming bedreigend. Overgave betekent voor zo’n systeem dat je je weerloos maakt, dat je de wacht loslaat die je veilig houdt, en dat durft het niet. En dus houdt er altijd een deel de wacht, ook als je je graag zou willen laten gaan, ook als er op dat moment niets te vrezen valt. Dat waakzame deel is geen onwil en geen geremdheid, het is een beschermer die nog niet weet dat hij met pensioen mag.

Dit verklaart waarom je je niet kunt dwingen tot overgave, en waarom proberen je te laten gaan vaak juist het tegenovergestelde oplevert. Overgave laat zich niet forceren, want forceren is een vorm van controle, en juist de controle staat de overgave in de weg. Hoe meer je je best doet om je te laten gaan, hoe meer je waakzame deel zich schrap zet. De weg naar overgave loopt daarom niet via inspanning maar via veiligheid. Wanneer je zenuwstelsel zich werkelijk veilig gaat voelen, op een diep, lichamelijk niveau, dan hoeft het waakzame deel niet meer op wacht te staan, en kan de overgave vanzelf komen, niet als iets wat je doet, maar als iets wat gebeurt zodra het veilig genoeg voelt. Dat is een geleidelijk proces, want je systeem moet opnieuw leren dat het veilig is om de wacht los te laten, iets wat het misschien nooit echt heeft geweten. Het gebeurt door in kleine, veilige stappen te ervaren dat een beetje loslaten goed gaat, dat je je een stukje kunt overgeven zonder dat er iets misgaat. Zo bouwt je systeem langzaam het vertrouwen op dat overgave mogelijk maakt. Het gaat er niet om jezelf te dwingen je te laten gaan, maar om je zo veilig te voelen dat je beschermer eindelijk mag rusten.

Herken je dit?

Misschien klopt een paar van deze voor jou:

• Er blijft altijd een deel van je dat de wacht houdt.
• Je ontspant of geniet, maar nooit helemaal volledig.
• Je overgeven aan rust, slaap of intimiteit lukt net niet.
• Proberen je te laten gaan maakt het eerder moeilijker.
• Het voelt alsof je je nooit echt weerloos durft te maken.

Er is niets mis met je, en je bent niet geremd of koel. Dat je je niet kunt overgeven, komt doordat je systeem het laten zakken van je bescherming als onveilig ervaart, niet doordat je je niet kunt laten gaan. Je hoeft jezelf niet te dwingen tot overgave. Je mag je systeem in kleine stappen laten ervaren dat loslaten veilig is, zodat je waakzame deel eindelijk mag rusten.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Zelfs als ik ontspan, staat er ergens nog een wachter die niet meegaat.” Toen ze ging begrijpen dat die wachter haar ooit veilig had gehouden en nog niet wist dat het nu anders mocht, kon ze stoppen zichzelf geremd te vinden, en haar systeem geleidelijk de veiligheid geven om zich een stukje meer over te geven.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel, als de moeite met overgave samenhangt met een zenuwstelsel dat waakzaamheid als veiligheid leerde inzetten. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het opbouwen van diepe, lichamelijke veiligheid, waardoor overgave vanzelf mogelijk wordt. Het is geen therapie. Wanneer de moeite met overgave samenhangt met ingrijpende ervaringen, bijvoorbeeld rond intimiteit, kan begeleiding door een passende professional naast dit werk waardevol zijn.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als overgave veiligheid vraagt die je systeem nog niet kent, kan het helpen die veiligheid op te bouwen. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De voortdurende waakzaamheid die overgave blokkeert mag loskomen, via rust en bewustwording in plaats van jezelf dwingen los te laten.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, in kleine stappen van loslaten.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat je beschermende deel eindelijk mag rusten en overgave kan komen.