Het gevoel dat niets er werkelijk toe doet –
want zinloosheid is vaak geen waarheid over het leven, maar de stem van een uitgeput of verdoofd systeem.

Het is geen verdriet, eerder een kille helderheid. Je kijkt naar je leven, naar alles waar mensen zich druk om maken, en je denkt: wat doet het er eigenlijk toe? Alles lijkt even goed niet te kunnen zijn. De dingen die betekenis hadden, voelen leeg, en dat voelt niet als een stemming maar als een waarheid. Het gevoel dat niets er werkelijk toe doet. Want zinloosheid is vaak geen waarheid over het leven, maar de stem van een uitgeput of verdoofd systeem.

Waarom heb ik het gevoel dat niets ertoe doet?

Het gevoel van zinloosheid heeft iets bedrieglijks. Het presenteert zich niet als een gevoel maar als inzicht, als een waarheid die je eindelijk onder ogen ziet terwijl anderen zichzelf nog voor de gek houden. En juist omdat het zo overtuigend, zo helder en kil aanvoelt, geloof je het. Maar hier is iets belangrijks: hoe waar het ook voelt, zinloosheid is meestal geen objectieve constatering over het leven. Het is een gevoel, en zoals elk gevoel komt het ergens vandaan, namelijk uit de toestand van je systeem.

Om dat te begrijpen, moet je weten hoe betekenis werkt. We ervaren betekenis niet met ons verstand alleen, als een redenering die bewijst dat iets de moeite waard is. We ervaren betekenis als een gevoel: iets raakt ons, we voelen verbinding met een mens, plezier in een bezigheid, betrokkenheid bij iets wat groter is dan wijzelf. Dat gevoeld-worden is wat dingen betekenisvol maakt. En precies dat gevoel valt weg wanneer je systeem uitgeput is of wanneer je gevoel beschermend is verdoofd. Een uitgeput zenuwstelsel heeft geen energie om je iets te laten raken. Een verdoofd gevoel laat de verbinding, het plezier en de betrokkenheid niet meer binnen. En als niets je nog raakt, dan lijkt ook niets meer de moeite waard, want het gevoel dat betekenis draagt, ontbreekt. Zo ontstaat de zinloosheid: niet als een waarheid die je doorziet, maar als de echo van een systeem dat te leeg of te gedempt is om betekenis te voelen. Het leven is niet zinloos geworden; je vermogen om de zin ervan te voelen is tijdelijk afgesloten.

Dit is een wezenlijk onderscheid, want het verandert wat de zinloosheid betekent. Als zinloosheid een waarheid was, zou er niets aan te doen zijn. Maar als ze de stem is van een uitgeput of verdoofd systeem, dan is ze een signaal, geen vonnis, en signalen kunnen veranderen wanneer de onderliggende toestand verandert. De weg loopt daarom niet via het zoeken naar een filosofisch antwoord op de zin van het leven, maar via het herstellen van je systeem: rust voor de uitputting, veiligheid voor de verdoving, zodat het vermogen om betekenis te voelen langzaam terugkeert. Naarmate dingen je weer beginnen te raken, keert de zin vanzelf terug, niet als een conclusie, maar als een ervaring. Maar dit is ook het thema waarbij ik je het meest op het hart wil drukken: een gevoel van zinloosheid kan zwaar wegen en kan een belangrijk signaal zijn van een depressie. Dat is niets om je voor te schamen en niets om alleen mee te blijven dragen. Je verdient steun. Je huisarts is een goede eerste stap voor passende hulp. En als je merkt dat je niet verder wilt of kunt, of als je aan de dood denkt, neem dan alsjeblieft dag en nacht contact op met 113 Zelfmoordpreventie, telefonisch via 113 of 0800-0113, of via 113.nl. Je hoeft dit niet in je eentje te dragen, en er is hulp.

Herken je dit?

Misschien klopt een paar van deze voor jou:

• Je hebt het gevoel dat niets er werkelijk toe doet.
• De dingen die betekenis hadden, voelen leeg.
• Het voelt niet als een stemming maar als een kille waarheid.
• Niets raakt je nog, geen verbinding, geen plezier, geen betrokkenheid.
• Je vraagt je af wat het allemaal voor zin heeft.

Er is niets mis met je, en je ziet geen waarheid die anderen missen. Dat alles zinloos voelt, komt vaak doordat je systeem te uitgeput of verdoofd is om betekenis te voelen, niet doordat het leven werkelijk zinloos is. Je hoeft dit niet alleen te dragen, en je hoeft geen antwoord te vinden op de zin van het leven. Je mag steun zoeken, en weten dat dit gevoel een signaal is dat om zorg vraagt.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik zag opeens overal de zinloosheid van in, en het voelde alsof ik eindelijk de waarheid zag.” Toen ze, met de juiste steun erbij, ging ervaren dat dingen haar weer begonnen te raken naarmate ze herstelde, bleek die waarheid de stem van een uitgeput systeem te zijn geweest, en geen vonnis.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Hier is het belangrijk om steun niet uit te stellen. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het herstellen van een uitgeput of verdoofd systeem, zodat het vermogen om betekenis te voelen kan terugkeren. Het is geen therapie en geen behandeling. Omdat een gevoel van zinloosheid een belangrijk signaal van een depressie kan zijn, is je huisarts de juiste eerste stap voor passende hulp. En bij gedachten dat je niet verder wilt of als je aan de dood denkt, neem dan dag en nacht contact op met 113 Zelfmoordpreventie (113 of 0800-0113, of 113.nl). Dit werk kan een aanvulling zijn, nooit een vervanging.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als zinloosheid de stem is van een uitgeput of verdoofd systeem, kan het helpen dat systeem te herstellen, naast de steun die je verdient. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De uitputting of verdoving die je betekenis laat missen mag loskomen, via rust en bewustwording in plaats van zoeken naar een antwoord op de zin van het leven.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat je systeem mag herstellen.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat dingen je weer mogen raken en de zin als ervaring mag terugkeren.