Het gevoel is niet weg, het wacht tot het veilig is –
want een verdoofd systeem ontdooit niet op commando, maar in veiligheid en in zijn eigen tempo.

Misschien ben je bang dat je het voelen verleerd bent, dat er iets in je kapot is gegaan. Maar het gevoel is niet weg. Het is afgeschermd, beschermd, weggelegd op een veilige plek toen het te veel werd. En het wacht. Niet tot je het dwingt terug te komen, maar tot het veilig genoeg is om terug te keren. Het gevoel is niet weg, het wacht tot het veilig is. Want een verdoofd systeem ontdooit niet op commando, maar in veiligheid en in zijn eigen tempo.

Hoe leer ik weer voelen?

Als je een tijd in leegte of verdoving hebt geleefd, ligt de neiging voor de hand om het voelen te willen forceren. Je probeert emotie op te roepen, je zoekt intense ervaringen op, je spoort jezelf aan om eindelijk weer iets te voelen. Het is een begrijpelijke beweging, maar ze werkt averechts. Want voelen laat zich niet afdwingen, en de poging om het te forceren zet je systeem juist onder druk. En druk is precies de toestand waarin een zenuwstelsel zich niet veilig genoeg voelt om te ontdooien. Hoe harder je trekt aan het gevoel, hoe steviger de verdoving zich vasthoudt.

Om te begrijpen wat wel werkt, moet je je herinneren waarom de verdoving er is. Je systeem zette het gevoel uit of dempte het, omdat er ooit emoties waren die te overweldigend, te pijnlijk of te onveilig waren. De verdoving was bescherming. En een systeem laat zijn bescherming niet los zolang het gevaar verwacht. Het ontdooit pas wanneer het ervaart dat het nu veilig is, dat de gevoelens die het ooit afsloot er deze keer mogen zijn, zonder dat het overspoeld raakt. Daarom zijn veiligheid en geduld de sleutel, niet wilskracht. En het ontdooien begint zelden bij de grote emoties. Het begint klein: bij een vage gewaarwording in je lichaam, een lichte spanning, een zachte voorkeur, een klein moment waarop iets je heel even raakt. Die kleine signalen zijn de eerste tekenen dat het gevoel terugkeert. Door ze op te merken, ze ruimte te geven, ze niet weg te duwen, leert je systeem stap voor stap dat voelen weer mag. En van die kleine signalen uit groeit, langzaam en in je eigen tempo, het contact met je grotere gevoelsleven terug.

Dit is een zachter pad dan je misschien gewend bent van jezelf, en juist die zachtheid is wezenlijk. Mildheid voor jezelf is geen bijkomstigheid maar een voorwaarde, want je systeem ontdooit alleen in een sfeer van veiligheid, en hardheid tegen jezelf is het tegenovergestelde daarvan. Geef jezelf dus de tijd, verwacht geen rechte lijn, en wees niet teleurgesteld als het met vallen en opstaan gaat; dat hoort erbij. Vaak helpt het om dit niet alleen te doen, want alleen tegenover de gevoelens komen te staan die je ooit afsloot, kan zwaar zijn, en de aanwezigheid van iemand die veiligheid biedt maakt het ontdooien makkelijker en draaglijker. Dat is precies waar begeleiding bij kan helpen: niet door je te dwingen te voelen, maar door de veilige ruimte te bieden waarin je systeem het zelf weer durft. Onthoud vooral dit: dat je nu weinig voelt, betekent niet dat je het vermogen kwijt bent. Het wacht in je, en het keert terug zodra het veilig genoeg is. Ging de leegte of verdoving samen met somberheid of depressieve klachten, dan hoort je huisarts erbij, en bij gedachten dat je niet verder wilt is er dag en nacht hulp via 113 Zelfmoordpreventie.

Waar zou je kunnen beginnen?

Een paar zachte ingangen om het gevoel weer ruimte te geven:

• Merk de kleinste lichamelijke gewaarwordingen op, zonder ze weg te duwen.
• Let op lichte voorkeuren en kleine momenten van geraakt worden.
• Forceer het voelen niet; geef het ruimte in plaats van eraan te trekken.
• Wees mild voor jezelf, want je systeem ontdooit alleen in veiligheid.
• Verwacht geen rechte lijn: met vallen en opstaan hoort erbij.

Er is niets mis met je, en je bent het voelen niet verleerd. Dat je nu weinig voelt, betekent niet dat het vermogen kapot is, maar dat je gevoel beschermend werd afgeschermd. Je hoeft het niet terug te dwingen. Je mag je systeem de veiligheid en het geduld geven waarin het vanzelf weer durft te ontdooien, en ontdekken dat het gevoel al die tijd in je wachtte.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik merkte op een dag dat ik moest huilen om een liedje, en dat was na jaren het eerste echte gevoel.” Toen ze ophield het voelen te forceren en in plaats daarvan de kleine signalen ruimte gaf, begon haar systeem heel langzaam te ontdooien, beginnend bij die kleinste momenten.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel, en juist hierbij kan begeleiding zacht en waardevol zijn. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het bieden van een veilige ruimte waarin je systeem weer durft te ontdooien, niet door te forceren maar door veiligheid. Het is geen therapie. Ging de leegte of verdoving samen met somberheid of depressieve klachten, dan is je huisarts de juiste eerste stap, en bij gedachten dat je niet verder wilt kun je terecht bij 113 Zelfmoordpreventie (113 of 0800-0113). Dit werk kan daar een aanvulling op zijn.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als voelen niet te forceren is maar te ontdooien in veiligheid, kan het helpen je systeem die veiligheid en dat geduld te geven. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De drang om het voelen te forceren mag loskomen, via rust en bewustwording in plaats van trekken aan je gevoel.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat de kleine signalen van je gevoel ruimte krijgen.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat je systeem in zijn eigen tempo durft te ontdooien en het gevoel mag terugkeren.