Soms is wat verslaving heet een poging om iets ondraaglijks te dempen –
want achter veel verslaving zit een systeem dat rust zoekt op de enige manier die het vond.

Van buiten ziet verslaving er vaak uit als zwakte, als een gebrek aan wilskracht, als niet kunnen stoppen. Maar van binnen voelt het meestal heel anders. Daar is het vaak een poging om iets ondraaglijks te dempen: onrust die niet zakt, een leegte die pijn doet, een systeem dat geen rust kan vinden. Achter veel verslaving zit een zenuwstelsel dat rust zoekt op de enige manier die het vond.

Welke rol speelt het zenuwstelsel bij verslaving?

Voorop: verslaving is een serieuze zaak, en dit artikel is bedoeld om begrip te bieden, niet om te behandelen of te bagatelliseren. Verslaving vraagt professionele zorg. Wat ik hier deel, is een manier om er met meer mildheid naar te kijken, die naast die zorg kan staan, nooit in de plaats ervan.

Met dat gezegd: veel verslaving hangt samen met een ontregeld zenuwstelsel. Als je systeem in voortdurende onrust of pijn verkeert, ga je op zoek naar verlichting. Een middel, drank, eten, gokken, schermen, wat dan ook, kan die verlichting kortdurend geven: even zakt de spanning, even is de leegte gevuld, even is er rust. Maar het is een lening, geen oplossing. Daarna valt het systeem terug, vaak dieper, en zoekt het opnieuw die verlichting. Zo ontstaat een cyclus die zichzelf in stand houdt, niet uit zwakte, maar uit een systeem dat wanhopig rust zoekt.

Dit begrijpen verandert de hardheid waarmee mensen vaak naar zichzelf kijken. Verslaving is dan niet langer alleen een morele tekortkoming, maar ook een begrijpelijke, zij het schadelijke, poging van een systeem om te overleven. Die mildheid kan ruimte maken. Maar mildheid is geen vervanging van hulp. Juist omdat de cyclus zichzelf in stand houdt, is professionele begeleiding bij verslaving belangrijk. Het tot rust brengen van het zenuwstelsel kan voor sommigen een ondersteunend element zijn, naast die zorg, nooit als losse oplossing.

Wat kan dit voor je betekenen?

Misschien herken je iets in dit beeld:

• Je merkt dat je grijpt naar iets juist als de onrust of pijn het sterkst is.
• De verlichting is kort, en daarna voelt het vaak zwaarder dan ervoor.
• Je oordeelt hard over jezelf, alsof het puur een kwestie van wilskracht is.
• Onder het gedrag voel je een systeem dat geen rust kan vinden.
• Je verlangt naar rust, en zoekt die nu op een manier die je schaadt.

Er is iets in je dat rust zoekt, en dat is niet verkeerd; de manier waarop schaadt je, en dat verdient hulp. Je bent niet zwak en niet slecht. Je systeem zocht verlichting op de enige manier die het vond. Dat verzacht de schaamte, maar het neemt de ernst niet weg: je verdient echte zorg, en die mag je zoeken zonder schaamte.

Praktijkmoment

Iemand die ik sprak, droeg veel schaamte over een verslaving. Toen hij begon te zien dat het samenhing met een systeem dat nooit tot rust kwam, verzachtte het oordeel over zichzelf iets. Ik heb hem aangemoedigd professionele verslavingszorg te zoeken; dat begrip en die mildheid waren een begin, geen vervanging van de hulp die hij nodig had.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Ja, en bij verslaving altijd. Verslaving vraagt professionele zorg: een huisarts, verslavingszorg of psycholoog. Dit werk vervangt die zorg nooit. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het tot rust laten komen van je zenuwstelsel, hooguit als aanvulling naast professionele behandeling. Schaam je niet om hulp te zoeken; je huisarts is een veilige eerste stap.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Het tot rust brengen van het zenuwstelsel kan bij verslaving hooguit ondersteunend zijn, naast professionele zorg. Zo verhouden de drie bewegingen zich daartoe:

• RRelease – Loslaten. Het systeem mag leren loslaten via veiligheid en rust, zodat de honger naar verlichting van buitenaf langzaam minder dwingend wordt, naast professionele hulp.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt mag een rustiger ritme vinden, zodat de onrust die om verlichting schreeuwt geleidelijk kan zakken.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat rust van binnenuit kan groeien, altijd naast en nooit in plaats van zorg.