“Ik had een normale jeugd” –
en toch klopt er iets niet, en je weet niet wat.

Je vertelt iemand dat je je soms vastgelopen voelt, en bijna meteen voeg je eraan toe: “maar ik heb echt niks te klagen, ik had een prima jeugd.” Alsof je je eigen gevoel eerst moet ontkrachten voor je het mag uitspreken. En precies daar, in dat snelle wegwuiven, zit vaak meer dan je denkt.

Wat is onzichtbaar trauma uit de jeugd?

Bij trauma denken de meeste mensen aan een gebeurtenis. Iets schokkends, iets aanwijsbaars. Maar lang niet al het trauma werkt zo. Een groot deel ontstaat niet door wat er gebeurde, maar door hoe een jong zenuwstelsel zich jarenlang moest afstemmen op zijn omgeving.

Een kind dat moest aanvoelen welke bui er thuis hing. Een kind dat vooral niet mocht opvallen. Een kind dat al vroeg de sterke moest zijn omdat er thuis geen ruimte was voor zijn eigen verdriet. Niets daarvan is een gebeurtenis die je later kunt navertellen. En toch vormt het de grondinstelling van je hele systeem.

Dit is geen verwijt aan je ouders. Vaak deden ze hun best met wat ze zelf hadden meegekregen. Het gaat niet over schuld, het gaat over wat een jong zenuwstelsel nodig had en niet altijd genoeg kreeg.

Kun je trauma hebben zonder een nare jeugd?

Ja. En juist mensen die dat kunnen, hebben het vaak het zwaarst te plaatsen. Want zonder verhaal voelt het alsof je geen recht hebt op wat je ervaart. Je vergelijkt je eigen gevoel met de echte ellende van anderen en concludeert dat het bij jou wel meevalt. Daardoor blijft het zo lang onbenoemd.

Maar je zenuwstelsel maakt die vergelijking niet. Het reageert niet op hoe erg iets was op een schaal, het reageert op wat het heeft moeten leren om erdoorheen te komen. En dat kan ook in een liefdevol, ogenschijnlijk normaal gezin zijn ontstaan.

Hoe herken je het?

De signalen zitten niet in je herinnering, maar in hoe je nu reageert. Veel mensen herkennen een paar van deze:

• Je relativeert je eigen gevoel meteen weg: “anderen hebben het veel erger gehad.”
• Je reageert soms heftiger dan een moment vraagt, en snapt achteraf niet waar dat vandaan kwam.
• Ontspannen voelt onveilig of vreemd, alsof je dan iets mist of er iets aankomt.
• Je voelt je vaak alert zonder reden, een waakzaamheid die je niet kunt verklaren.
• Er is een onrust of leegte die je nergens aan kunt ophangen, ook als alles goed gaat.

Er is niets mis met je. Dit zijn geen tekenen dat er iets kapot is, het zijn de sporen van een kind dat slim genoeg was om zich aan te passen aan wat er was. Je deed precies wat je toen moest doen. Dat je dat nooit hebt afgeleerd, is geen fout. Niemand heeft je systeem ooit verteld dat het nu anders mag.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik bleef maar zeggen dat ik nergens recht op had, want er was nooit iets ergs gebeurd. Tot ik doorhad dat ik mijn hele jeugd had opgelet of het wel veilig was. Dat was het. Geen drama, gewoon een kind dat altijd aanstond.” Toen ze stopte met haar gevoel te vergelijken met dat van anderen, kon ze er voor het eerst echt naar kijken.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Soms wel. Als klachten zwaar worden, je vastloopt of er gedachten zijn die je bang maken, dan is een huisarts of psycholoog de juiste plek. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het tot rust laten komen van je zenuwstelsel, en vervangt die zorg niet. Het is geen of-of. Voor sommige mensen is dit werk genoeg, voor anderen een aanvulling naast zorg. Jij houdt zelf de regie.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Omdat onzichtbaar trauma niet in je verhaal zit maar in je lichaam, kom je er met terugzoeken of analyseren vaak niet bij. Je hoeft ook geen verhaal te vinden. Wat telt is dat je zenuwstelsel een andere ervaring krijgt dan de waakzaamheid die het gewend is. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De waakzaamheid die je lichaam jarenlang vasthield, mag zakken. Niet met wilskracht, maar via rust en klank die het systeem een ander signaal geven.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme. Het zenuwstelsel hervindt zijn evenwicht zodra het de ruimte krijgt.
• YYield – Toelaten. Rust mag de grondtoon worden in plaats van iets vreemds dat je eerst moet verdienen.