In gezelschap word je kleiner, alsof je minder bent dan de rest –
want wie diep vanbinnen schaamte draagt, krimpt vanzelf in de nabijheid van anderen.

Zodra je tussen anderen bent, gebeurt het. Je wordt kleiner. Je durft minder te zeggen, je maakt jezelf onzichtbaar, je hebt het gevoel dat de anderen interessanter zijn, meer te vertellen hebben, meer waard zijn. Je krimpt, alsof je je moet verontschuldigen voor het feit dat je er bent. In gezelschap word je kleiner, alsof je minder bent dan de rest. Want wie diep vanbinnen schaamte draagt, krimpt vanzelf in de nabijheid van anderen.

Waarom voel ik me klein bij anderen?

Je klein voelen bij anderen wordt vaak verklaard als onzekerheid of als gebrek aan zelfvertrouwen, en de oplossing die mensen dan voorstellen is om wat zelfverzekerder te worden, jezelf wat steviger neer te zetten, te beseffen dat je net zoveel waard bent als ieder ander. Misschien probeer je dat ook, en misschien lukt het soms even, maar het diepe gevoel van klein zijn verandert er niet echt van. Dat komt doordat het kleine gevoel niet uit gebrek aan zelfvertrouwen voortkomt op de manier die we meestal denken, maar uit iets wat dieper ligt: een onderliggende schaamte, een grondgevoel dat er iets mis is met wie je bent.

Om dat te begrijpen, moet je zien wat er gebeurt in de nabijheid van anderen. Schaamte is, anders dan veel andere gevoelens, bij uitstek een gevoel dat met anderen te maken heeft. Het gaat over gezien worden, beoordeeld worden, over hoe je overkomt op anderen. Wanneer je een diepe schaamte met je meedraagt, een grondgevoel dat er iets mis is met je, dan ligt dat gevoel vaak sluimerend onder de oppervlakte zolang je alleen bent. Maar zodra je tussen anderen bent, wordt het geactiveerd. De aanwezigheid van anderen betekent immers dat je gezien en beoordeeld kunt worden, en dat is precies waar de schaamte bang voor is. Diep vanbinnen ben je bang dat ze zullen zien wat jij denkt dat er mis is met je, dat ze door je heen kijken, dat ze je tekort zullen ontdekken. En de natuurlijke reactie op die angst is om jezelf zo klein en onzichtbaar mogelijk te maken, want hoe minder er van je te zien is, hoe minder er beoordeeld kan worden, hoe minder gevaar je loopt om ontmaskerd te worden. Je krimpt, je trekt je terug, je houdt je in, je maakt jezelf onbeduidend. Het is geen bewuste keuze, maar een beschermingsreactie van een systeem dat zich blootgesteld voelt. En in dat krimpen ontstaat ook de vergelijking: de anderen lijken groot, zeker, interessant, terwijl jij je klein en nietig voelt. Maar dat verschil is niet echt; het ontstaat doordat jij jezelf vanuit je schaamte kleiner maakt, terwijl je de anderen op hun buitenkant beoordeelt.

Dit verklaart waarom jezelf groot praten of jezelf voorhouden dat je net zoveel waard bent zo weinig blijvend effect heeft. Je kunt jezelf rationeel van alles voorhouden, maar zolang de onderliggende schaamte actief is, zal die in gezelschap telkens opnieuw worden getriggerd, en zal je opnieuw krimpen. Het kleine gevoel zit niet in een verkeerde gedachte die je kunt corrigeren, maar in een grondgevoel dat geactiveerd wordt zodra je je blootgesteld voelt. De weg naar je minder klein voelen loopt daarom niet via meer zelfvertrouwen aanpraten, maar via het verzachten van de schaamte eronder. Naarmate je grondgevoel verschuift van er is iets mis met me naar ik mag er zijn zoals ik ben, verlies je de angst om gezien te worden, en daarmee de noodzaak om jezelf te verbergen. Je hoeft jezelf dan niet meer klein te maken, want er is niets meer te verbergen, niets om bang voor te zijn dat anderen het ontdekken. Je mag gewoon zichtbaar zijn, rechtop staan tussen anderen, als gelijke, niet groter en niet kleiner. Dat is een geleidelijk proces, want de schaamte is diep en wordt telkens opnieuw geactiveerd. Maar naarmate je je veiliger en steviger gaat voelen in wie je bent, merk je dat je in gezelschap minder krimpt, dat je meer durft te zeggen en te zijn, dat de anderen niet langer groter lijken dan jij. Niet omdat je jezelf hebt opgeblazen, maar omdat je niet meer hoeft te verbergen wat er nooit mis was.

Herken je dit?

Misschien klopt een paar van deze voor jou:

• In gezelschap word je kleiner en maak je jezelf onzichtbaar.
• Je voelt je minder, onbeduidender of minderwaardig dan anderen.
• Je durft minder te zeggen uit angst beoordeeld te worden.
• Anderen lijken groter, interessanter of meer waard dan jij.
• Jezelf voorhouden dat je gelijkwaardig bent helpt niet echt.

Er is niets mis met je, en je bent niet minder dan anderen. Het kleine gevoel komt niet uit een werkelijke minderwaardigheid, maar uit een onderliggende schaamte die in gezelschap geactiveerd wordt. Je hoeft jezelf geen zelfvertrouwen aan te praten. Je mag de schaamte eronder laten verzachten, zodat je rechtop mag staan tussen anderen, als gelijke.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Op een verjaardag zit ik er vaak bij alsof ik er niet helemaal toe doe, terwijl iedereen lijkt te stralen.” Toen hij ging zien dat hij vanuit een oude schaamte kromp zodra hij zich blootgesteld voelde, kon hij gaan begrijpen waarom anderen groter leken, en langzaam ervaren dat hij er gewoon mocht zijn.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel, als het je klein voelen bij anderen samenhangt met een onderliggende schaamte die in gezelschap geactiveerd wordt. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het verzachten van die schaamte, zodat je zichtbaar mag zijn tussen anderen. Het is geen therapie en geen behandeling. Wanneer het krimpen samenhangt met sterke sociale angst die je leven beperkt, is het verstandig dit ook met je huisarts te bespreken.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als je klein voelen voortkomt uit schaamte die in gezelschap wordt geactiveerd, kan het helpen die schaamte te verzachten. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De neiging om te krimpen in gezelschap mag loskomen, via rust en bewustwording in plaats van jezelf zelfvertrouwen aanpraten.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat je niet meer hoeft te verbergen wat er nooit mis was.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat je rechtop mag staan tussen anderen, als gelijke.