Er was eten op tafel en een dak boven je hoofd –
en toch miste er iets dat je nooit kon benoemen.

Je kijkt terug op je jeugd en je vindt niets om je vinger op te leggen. Geen drama, geen verhaal dat indruk maakt op anderen. En toch is er dat gevoel dat ergens iets niet helemaal klopte. Je zou bijna willen dat er iets ergs was gebeurd, dan had je tenminste een verklaring.

Wat is emotionele verwaarlozing in de jeugd?

Emotionele verwaarlozing gaat niet over wat er met je gedaan werd, maar over wat er uitbleef. Een kind heeft meer nodig dan eten, kleren en een bed. Het heeft iemand nodig die merkt hoe het zich voelt. Iemand die ziet dat je verdrietig bent en daar zachtjes naartoe komt. Iemand bij wie je bang mocht zijn zonder dat het lastig was.

Als dat structureel ontbreekt, leert een kind iets stils maar ingrijpends: mijn gevoelens doen er niet toe. Het is niet veilig om ze te laten zien. Ik kan er beter zelf mee dealen. En dat is geen gedachte die je onthoudt, het wordt een grondinstelling van je hele systeem.

Vaak deden je ouders gewoon hun best met wat zij zelf hadden meegekregen. Misschien wisten ze niet hoe je een kind emotioneel nabij bent, omdat niemand dat hen ooit liet voelen. Dit is geen schuldverhaal. Het is een verhaal over wat een jong zenuwstelsel nodig had en niet genoeg kreeg.

Hoe herken je het bij jezelf als volwassene?

De sporen van emotionele verwaarlozing zie je zelden in een herinnering. Je ziet ze in hoe je nu in het leven staat. Veel mensen herkennen zich in een paar van deze signalen:

• Je vindt het moeilijk om te benoemen wat je voelt. Iemand vraagt hoe het met je is en je weet het oprecht niet.
• Je zorgt makkelijker voor anderen dan voor jezelf. Jouw behoeften komen altijd ergens achteraan.
• Je hebt het gevoel dat je er alleen voor staat, ook tussen mensen die van je houden.
• Je voelt je snel een last als je iets nodig hebt, en vraagt liever niet om hulp.
• Er is een leegte of een onrust die je niet kunt plaatsen, ook als er niets mis is.

Er is niets mis met je. Wat je hier herkent zijn geen karakterfouten, het zijn de oplossingen die een klein kind ooit vond toen het er alleen voor stond. Je leerde jezelf redden omdat dat het enige was wat werkte. Dat je dat nog steeds doet, is geen zwakte. Het is trouw aan een les die je nooit hebt teruggekregen.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik kon nooit iets noemen. Mijn ouders waren niet slecht, er was nooit ruzie. Pas toen ik doorhad dat ik me mijn hele leven al niet echt gezien voelde, viel er iets op zijn plek. Niet omdat er iets ergs was gebeurd, maar omdat er iets belangrijks nooit was geweest.”

Wat haar hielp was niet beter terugzoeken in haar jeugd. Het was haar lichaam een keer laten voelen hoe het is om er gewoon te mogen zijn, zonder iets te moeten. Daar begon het te schuiven.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Soms wel. Als wat je voelt zwaar wordt, als je vastloopt in somberheid of er gedachten zijn die je bang maken, dan is een huisarts of psycholoog de juiste plek. Begeleiding zoals ik die geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het tot rust laten komen van je zenuwstelsel, en vervangt die zorg niet. Het is geen of-of. Voor sommige mensen is dit werk genoeg, voor anderen een waardevolle aanvulling naast zorg. Jij houdt zelf de regie over wat je nodig hebt.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Emotionele verwaarlozing zit niet in je verhaal, maar in je zenuwstelsel. Daarom werkt erover praten of erover nadenken vaak maar tot op zekere hoogte. Het patroon ontstond op een laag waar woorden niet bij komen, en daar moet ook de andere ervaring binnenkomen. Dat is waar deze drie bewegingen op gericht zijn:

• RRelease – Loslaten. Wat je lichaam jarenlang vasthield, de waakzaamheid en het altijd-zelf-doen, mag zakken. Niet met wilskracht, maar via rust en klank die het systeem een ander signaal geven.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme. Het zenuwstelsel hervindt zijn evenwicht als het de ruimte krijgt om dat te doen.
• YYield – Toelaten. Rust en nabijheid mogen langzaam de grondtoon worden, in plaats van iets vreemds dat je eerst moet verdienen.