Zodra het echt dichtbij komt, wil je weg –
alsof nabijheid een kooi is in plaats van een thuis.

In het begin gaat het goed. Maar zodra het serieus wordt, zodra iemand echt dichtbij komt, slaat er iets om. Je voelt de drang om weg te gaan, om ruimte te maken, om het uit te stellen. Niet omdat je niet geeft om de ander, vaak juist wel. Maar er is iets in je dat in alarm schiet als de nabijheid echt wordt.

Waar komt bindingsangst vandaan?

Bindingsangst wordt vaak verkeerd begrepen, ook door wie het heeft. Het lijkt alsof je niet kunt of wilt liefhebben, alsof je koud bent. Maar meestal is het tegenovergestelde waar. Bindingsangst ontstaat juist bij mensen voor wie nabijheid heel belangrijk is, zo belangrijk dat het verlies ervan ondraaglijk voelt. Om die pijn te vermijden, houdt het systeem afstand.

Die reflex komt vaak uit vroege ervaringen. Een kind dat leerde dat nabijheid onveilig was, omdat het werd overweldigd, ingepalmd, of juist in de steek gelaten, koppelt verbondenheid aan gevaar. Of het leerde dat dichtbij zijn betekende dat je jezelf kwijtraakte aan de behoeften van een ander. Dan wordt afstand de manier om jezelf te beschermen. Zodra een relatie echt dichtbij komt, gaat het oude alarm af: pas op, hier raak je iets kwijt. En je trekt je terug, ook al verlang je naar verbinding.

Daarom is het zo verwarrend, voor jezelf en voor je partner. Van buiten lijkt het op afwijzing, terwijl er vanbinnen juist verlangen en angst tegelijk spelen. En goede raad als gewoon je hart openstellen helpt niet, want het alarm zit dieper dan je wil. Het is geen kwestie van meer je best doen om je te binden, maar van je systeem laten ervaren dat nabijheid veilig kan zijn.

Hoe herken je bindingsangst?

Bindingsangst laat zich op veel manieren voelen. Herken je een paar van deze?

• Zodra een relatie serieus wordt, voel je de drang om afstand te nemen.
• Je verlangt naar verbinding en bent er tegelijk bang voor.
• Nabijheid kan voelen als verstikking of als jezelf kwijtraken.
• Je vindt redenen om het uit te stellen, te twijfelen, of weg te gaan.
• Van buiten lijkt het op afwijzing, vanbinnen is het angst.

Er is niets mis met je. Bindingsangst betekent niet dat je niet kunt liefhebben of dat je egoïstisch bent. Het betekent dat nabijheid voor jou ooit gekoppeld raakte aan gevaar. Je bent niet koud. Je draagt een oude bescherming die nog niet weet dat dichtbij komen nu veilig kan zijn, en die mag, met nieuwe ervaring, leren ontspannen.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Steeds als het serieus werd, vond ik een reden om te twijfelen of weg te gaan. Ik dacht dat ik gewoon niet de juiste had ontmoet.” Toen ze begon te zien dat het patroon telkens op hetzelfde moment toesloeg, het moment van echte nabijheid, begreep ze dat het angst was en geen oordeel over de ander, en kon ze er voor het eerst anders mee omgaan.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Soms wel. Als bindingsangst je relaties of je leven sterk beperkt, samengaat met somberheid, of als je vastloopt, zijn een huisarts of psycholoog de juiste plek. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het tot rust laten komen van je zenuwstelsel, en vervangt die zorg niet. Het is geen of-of. Voor sommige mensen is dit werk genoeg, voor anderen een aanvulling naast zorg. Jij houdt zelf de regie.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Het alarm bij nabijheid laat zich niet wegredeneren, want het gaat af voordat je verstand erbij is. Wat helpt, is je systeem laten ervaren dat dichtbij komen veilig kan zijn, zodat de drang om te vluchten zakt. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De spanning die nabijheid tot gevaar maakt mag zakken. Niet met wilskracht, maar via rust en klank die het systeem een signaal van veiligheid geven.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme. Er ontstaat ruimte tussen het verlangen en de oude angst.
• YYield – Toelaten. Nabijheid mag veilig gaan voelen, zodat dichtbij komen niet langer voelt als jezelf verliezen.