De gewoonste dingen voelen als een berg beklimmen –
want soms levert je systeem geen energie meer, omdat het al zijn kracht kwijt is aan overleven.

Je staat voor de afwas en het voelt als een onmogelijke opgave. De boodschappen, de douche, een telefoontje plegen, dingen die niets zouden moeten voorstellen, kosten je meer dan je hebt. Het is alsof je batterij niet alleen leeg is, maar ook niet meer oplaadt, hoeveel je ook rust. De gewoonste dingen voelen als een berg beklimmen. Want soms levert je systeem geen energie meer, omdat het al zijn kracht kwijt is aan overleven.

Waarom heb ik nergens meer energie voor?

Geen energie hebben voor de gewone dingen heeft iets vernederends, juist omdat het om zulke kleine taken gaat. Je zou jezelf nog kunnen begrijpen als je uitgeput was van een zware prestatie, maar je bent uitgeput van niets, van het dagelijkse, van wat anderen moeiteloos lijken te doen. En dus verwijt je het jezelf: stel je niet aan, het is maar een afwas, kom op. Maar dat verwijt gaat voorbij aan wat er werkelijk aan de hand is. Je energie is niet zomaar weg, ze wordt ergens aan besteed, alleen niet aan wat je ziet.

Je hebt een beperkte hoeveelheid energie, en die wordt beheerd door je zenuwstelsel. Het maakt voortdurend, onbewust, keuzes over waar die energie heen gaat: naar bewegen, denken, verteren, herstellen, of naar waakzaamheid en verdediging. Bij een systeem in balans gaat het grootste deel naar de gewone functies van het leven. Maar wanneer je zenuwstelsel langdurig in een stand van spanning, alertheid of overleven staat, verandert die verdeling drastisch. Waakzaamheid kost namelijk enorm veel energie. Voortdurend op je hoede zijn, klaar staan voor gevaar, gespannen blijven, ook als er geen acuut gevaar is, dat verbruikt een groot deel van je reserves, onzichtbaar, op de achtergrond. Je kunt het vergelijken met een telefoon waarop een zware applicatie draait die je niet ziet: het scherm staat uit, je denkt dat hij rust, maar de batterij loopt razendsnel leeg. Zo gaat bij jou het meeste van je energie op aan een onzichtbaar gevecht, en blijft er voor de gewone dingen weinig over. Niet omdat je lui bent of niets doet, maar omdat je systeem al zijn kracht kwijt is aan overleven.

Dit verklaart waarom rusten alleen het energiegebrek vaak niet oplost. Zolang het onzichtbare gevecht doorgaat, zolang je systeem in de overlevingsstand blijft staan, blijft de zware applicatie op de achtergrond draaien en loopt je batterij leeg, ook als je stilzit. Wat het systeem nodig heeft, is niet alleen meer rust, maar dat de voortdurende waakzaamheid vermindert, zodat de energie die daaraan opgaat weer vrijkomt voor het gewone leven. Dat gebeurt wanneer je zenuwstelsel zich weer veilig genoeg voelt om uit de overlevingsstand te zakken en de wacht los te laten. Naarmate dat lukt, komt er langzaam energie terug, eerst voor de kleinste dingen, dan voor meer, omdat ze niet langer wordt opgeslokt door een gevecht dat niet meer nodig is. Dat is een geleidelijk proces dat geduld vraagt. En een belangrijke notie hoort erbij: energiegebrek kan ook lichamelijke oorzaken hebben, van bloedarmoede en schildklierproblemen tot andere aandoeningen, en het kan samengaan met somberheid. Laat aanhoudend energiegebrek daarom altijd eerst door je huisarts beoordelen om medische oorzaken uit te sluiten; werk aan je zenuwstelsel is daarop een aanvulling, geen vervanging.

Herken je dit?

Misschien klopt een paar van deze voor jou:

• Zelfs kleine, gewone taken voelen als een berg.
• Je bent uitgeput van het dagelijkse, niet van een prestatie.
• Je batterij lijkt leeg te blijven, hoeveel je ook rust.
• Je verwijt jezelf dat je je aanstelt om zoiets kleins.
• Het voelt alsof je energie ergens heen gaat dat je niet ziet.

Er is niets mis met je, en je bent niet lui of zwak. Dat je geen energie meer hebt, komt vaak doordat je zenuwstelsel het grootste deel ervan verbruikt aan voortdurende waakzaamheid, niet doordat je niets doet. Je hoeft jezelf niet te dwingen tot dingen waar je geen kracht voor hebt. Je mag je systeem helpen uit de overlevingsstand te zakken, zodat je energie weer vrijkomt, en die uitputting eerst medisch laten beoordelen.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik snap niet waar mijn energie blijft, ik doe bijna niks en ben toch totaal op.” Toen ze, na een check bij de huisarts, ging zien hoeveel energie haar voortdurende waakzaamheid verbruikte, kon ze stoppen zichzelf lui te noemen, en haar systeem helpen die onzichtbare wacht los te laten.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Soms wel, als het energiegebrek samenhangt met een overbelast zenuwstelsel. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het verminderen van de voortdurende waakzaamheid, zodat je energie weer vrijkomt voor het gewone leven. Het is geen therapie. Omdat energiegebrek ook lichamelijke oorzaken kan hebben of kan samengaan met somberheid, is het belangrijk dit eerst door je huisarts te laten beoordelen. Dit werk is daarop een aanvulling, geen vervanging.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als je energie opgaat aan een onzichtbaar gevecht, kan het helpen je systeem uit de overlevingsstand te laten zakken. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De voortdurende waakzaamheid die je energie opslokt mag loskomen, via rust en bewustwording.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat je energie weer vrijkomt voor het gewone leven.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat je zenuwstelsel de wacht durft los te laten en je batterij weer kan opladen.