Je bent erbij, en toch sta je er net buiten –
want erbij horen voel je niet met je verstand, maar met een zenuwstelsel dat zich veilig genoeg voelt.

Je staat in een groep mensen die je aardig vinden. Er wordt gelachen, je hoort erbij, op papier klopt alles. En toch is er dat gevoel: je staat er net buiten, achter een onzichtbaar glas, je kijkt naar de verbinding in plaats van haar te voelen. Het overkomt je overal, in elke groep, je hele leven al. Je bent erbij, en toch sta je er net buiten. Want erbij horen voel je niet met je verstand, maar met een zenuwstelsel dat zich veilig genoeg voelt.

Waarom voel ik me overal een buitenstaander?

Het ligt voor de hand om te denken dat je je buitengesloten voelt omdat je er niet bij past, omdat je anders bent, of omdat anderen je niet echt accepteren. Maar kijk eens naar het patroon: het gebeurt overal, in elke groep, ook bij mensen die je oprecht mogen en die je welkom heten. Als het aan de groepen lag, zou het niet overal hetzelfde zijn. Dat het je telkens weer overkomt, ongeacht waar je bent, wijst erop dat het gevoel niet van buiten komt maar van binnen, uit de manier waarop je systeem verbinding ervaart.

Erbij horen is namelijk geen verstandelijke vaststelling, het is een gevoel, en dat gevoel ontstaat in je lichaam. Verbondenheid voel je wanneer je zenuwstelsel zich veilig genoeg voelt bij de mensen om je heen om zich te ontspannen, zijn waakzaamheid te laten zakken en zich open te stellen. Pas in die ontspannen openheid stroomt het gevoel van samen, van erbij horen. Maar wie vroeg ervoer dat nabijheid niet altijd veilig was, dat hij zich moest aanpassen om geaccepteerd te worden, of dat hij er niet mocht zijn zoals hij was, ontwikkelt een systeem dat in gezelschap onbewust op zijn hoede blijft. Het blijft net even scannen, net even gereserveerd, klaar om zich terug te trekken. En juist die waakzaamheid blokkeert de overgave die nodig is om verbinding te voelen. Je bent er dus wel bij, maar je systeem laat je er niet helemaal in, omdat het je probeert te beschermen.

Dit verklaart waarom je je niet in een groep kunt praten of denken. Je kunt jezelf voorhouden dat je erbij hoort, dat ze je aardig vinden, dat er geen reden is om je buitengesloten te voelen, en toch verandert het gevoel niet. Want het zit niet in je gedachten maar in je systeem, dat zich op een dieper niveau nog niet veilig genoeg voelt om zich over te geven. De weg naar verbinding loopt daarom niet via jezelf overtuigen, maar via het langzaam opbouwen van veiligheid, zodat je systeem mag leren dat het zijn waakzaamheid mag laten zakken in het gezelschap van anderen. Naarmate dat lukt, ontstaat vanzelf meer ruimte om de verbinding werkelijk te voelen. Houdt het gevoel van isolement aan of belast het je dagelijks leven sterk, dan hoort je huisarts erbij.

Herken je dit?

Misschien klopt een paar van deze voor jou:

• Je voelt je een buitenstaander, ook tussen mensen die je mogen.
• Het is alsof er een onzichtbaar glas tussen jou en anderen staat.
• Het gebeurt overal, in elke groep, niet bij een bepaald gezelschap.
• Jezelf voorhouden dat je erbij hoort, verandert het gevoel niet.
• Je trekt je in gezelschap onbewust net iets terug.

Er is niets mis met je, en je past heus ergens bij. Dat je je een buitenstaander voelt, komt doordat je systeem op zijn hoede blijft om je te beschermen, niet doordat je nergens hoort. Je hoeft jezelf niet te overtuigen dat je erbij hoort. Je mag je systeem langzaam laten ontdekken dat verbinding veilig mag zijn, zodat het gevoel van erbij horen vanzelf ruimte krijgt.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Zelfs met mijn beste vrienden voel ik me soms alsof ik er met mijn neus tegenaan sta te kijken.” Toen ze ging zien dat haar systeem zich nog niet durfde over te geven, kon ze stoppen zichzelf de schuld te geven, en heel langzaam veiligheid opbouwen waarin verbinding mocht stromen.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het tot rust laten komen van het zenuwstelsel, zodat verbinding veiliger mag voelen. Het is geen therapie. Houdt het gevoel van isolement aan of belast het je dagelijks leven sterk, dan is je huisarts de juiste eerste stap. Dit werk kan daar een aanvulling op zijn.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als je je een buitenstaander voelt doordat je systeem op zijn hoede blijft, kan het helpen om langzaam veiligheid in verbinding op te bouwen. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De onbewuste waakzaamheid in gezelschap mag loskomen, via rust en bewustwording in plaats van jezelf overtuigen dat je erbij hoort.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat je systeem zich in gezelschap mag ontspannen.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat je je mag overgeven aan verbinding en het gevoel van erbij horen mag groeien.