Als wakker liggen de regel wordt in plaats van de uitzondering –
want soms is slapeloosheid niet één slechte nacht, maar een systeem dat de weg naar rust kwijt is.

Een slechte nacht heeft iedereen weleens. Maar wat als wakker liggen de regel wordt in plaats van de uitzondering? Als je nacht na nacht ligt te draaien, als je al overdag opziet tegen het naar bed gaan, als slapen iets is geworden waar je je zorgen over maakt? Dan is het meer dan één slechte nacht. Soms is slapeloosheid een systeem dat de weg naar rust kwijt is.

Wat is de oorzaak van slapeloosheid?

Het allerbelangrijkste eerst: aanhoudende slapeloosheid hoort altijd bij de huisarts. Er kunnen lichamelijke oorzaken zijn, van slaapapneu en schildklierproblemen tot pijn, medicatie of andere aandoeningen, die onderzoek en soms behandeling vragen. Slapeloosheid is niet iets om alleen mee te blijven worstelen; laat het medisch beoordelen. Dit artikel beschrijft een laag die daar vaak naast ligt: de rol van je zenuwstelsel en van de spanning rond slaap zelf.

Slapeloosheid hangt vaak samen met een zenuwstelsel dat de overschakeling naar rust niet meer maakt. Maar er speelt nog iets, en dat maakt slapeloosheid zo hardnekkig: ze versterkt zichzelf. Na een paar slechte nachten ontstaat er angst om weer niet te slapen. Je gaat naar bed met spanning, je let gespannen op of de slaap komt, je rekent uit hoeveel uur je nog hebt. En precies die angst en die waakzaamheid zetten je systeem op scherp, waardoor slapen nog moeilijker wordt. Zo wordt het bed, ooit een plek van rust, een plek van spanning. De angst voor slapeloosheid voedt de slapeloosheid.

Dit verklaart waarom slapeloosheid zo’n vicieuze cirkel kan worden. Hoe meer je je best doet om te slapen en hoe banger je wordt voor de volgende slechte nacht, hoe meer spanning je rond het bed opbouwt. De weg eruit loopt daarom niet via nog harder proberen, maar via het verminderen van de spanning rond slaap en het tot rust brengen van het systeem. De druk eraf halen, het bed weer een veilige plek laten worden. Naast goede medische zorg kan dat helpen om de cirkel te doorbreken, al blijft bij aanhoudende slapeloosheid je huisarts de eerste en belangrijkste stap.

Herken je dit?

Misschien klopt een paar van deze voor jou. Laat het bij aanhouden altijd medisch bekijken.

• Wakker liggen is bij jou eerder regel dan uitzondering geworden.
• Je ziet overdag al op tegen het naar bed gaan.
• Je gaat naar bed met spanning en let gespannen op of de slaap komt.
• Je rekent ’s nachts uit hoeveel uur slaap je nog kunt halen.
• Het bed voelt eerder als een plek van spanning dan van rust.

Er is niets mis met je, en je bent niet iemand die niet kan slapen. Je systeem is de weg naar rust even kwijt, en de angst daarover houdt het in stand. Je hoeft jezelf niet te dwingen of te verwijten. Met de juiste zorg en geduld kan je systeem de weg naar rust terugvinden, en kan het bed weer een veilige plek worden.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Ik was zo bang om niet te slapen dat het naar bed gaan zelf een nachtmerrie werd.” Naast de begeleiding van haar huisarts ging ze werken aan het verminderen van de spanning rond haar bed, en langzaam werd slapen weer iets wat mocht gebeuren in plaats van iets wat moest lukken.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Ja, en bij slapeloosheid altijd eerst. Aanhoudende slapeloosheid hoort onder begeleiding van je huisarts, om lichamelijke oorzaken te onderzoeken of uit te sluiten en passende hulp te bieden. Dit werk vervangt die zorg nooit. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het tot rust laten komen van je zenuwstelsel, als aanvulling naast medische zorg. Jij houdt zelf de regie, en je arts blijft je eerste aanspreekpunt.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als slapeloosheid zichzelf versterkt via spanning rond het bed, kan het naast je medische zorg helpen om die spanning te verminderen en het systeem tot rust te brengen. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De spanning en angst rond het slapen mogen zakken, via rust en klank in plaats van nog harder proberen.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme, zodat het bed weer met rust verbonden raakt in plaats van met spanning.
• YYield – Toelaten. Veiligheid mag de grondtoon worden, zodat slapen weer iets is wat mag gebeuren in plaats van iets wat moet lukken.