Psychosomatisch betekent niet ingebeeld –
het betekent dat lichaam en geest niet los van elkaar staan.

Het is misschien wel het meest misbegrepen woord in de geneeskunde. Psychosomatisch. Veel mensen horen het als zit tussen je oren, of stel je niet aan. Maar dat is niet wat het betekent. Het betekent juist dat je klacht echt is, en dat je lichaam en je geest er samen bij betrokken zijn.

Wat betekenen psychosomatische klachten echt?

Laat ik het misverstand meteen wegnemen. Het woord psychosomatisch komt van psyche, geest, en soma, lichaam. Het beschrijft klachten waarbij lichaam en geest samenwerken: echte lichamelijke klachten waarbij ook psychische factoren, zoals langdurige spanning, een rol spelen. Het betekent niet dat de klacht verzonnen is, ingebeeld, of minder echt. De pijn, de vermoeidheid, de buikklachten zijn voelbaar en reëel.

Hoe werkt dat samen? Je geest en je lichaam zijn niet gescheiden. Langdurige spanning houdt je zenuwstelsel in de actieve stand, en dat heeft lichamelijke gevolgen: spierspanning, een ontregelde spijsvertering, een overgevoelig pijnsysteem, slecht herstel. Zo kan spanning bijdragen aan het ontstaan, de ernst of het voortduren van lichamelijke klachten. Niet als enige oorzaak, maar als een van de factoren in een complex geheel. Daarom is het woord samenwerken hier beter dan veroorzaken.

Belangrijk is wanneer dit woord gebruikt mag worden. Pas nadat lichamelijke oorzaken medisch zijn onderzocht. Psychosomatisch is geen verklaring die je jezelf zomaar geeft, en zeker geen reden om de dokter over te slaan. Het is een manier om te begrijpen wat er soms speelt als onderzoek geen volledige verklaring geeft, of als duidelijk is dat spanning de klachten beïnvloedt. De huisarts blijft altijd de eerste stap.

Hoe herken je psychosomatische samenhang?

Deze signalen kunnen wijzen op klachten waarbij spanning een rol speelt. Herken je een paar van deze?

• Je klachten spelen op of verergeren in spannende periodes.
• Onderzoek geeft geen volledige verklaring voor je klachten.
• De klachten gaan samen met onrust, vermoeidheid of slecht slapen.
• In rustige, veilige periodes nemen de klachten af.
• Je voelt je soms niet geloofd, terwijl de klachten echt zijn.

Er is niets mis met je, en je verbeeldt je niets. Psychosomatische klachten zijn echt, ook als ze samenhangen met spanning. Je bent niet aanstellerig en je overdrijft niet. Dat lichaam en geest samenwerken is geen teken van zwakte, maar van hoe een mens in elkaar zit. Je klacht verdient serieuze aandacht, medisch en in de zorg voor je systeem.

Praktijkmoment

Iemand die ik begeleidde, zei het zo: “Toen een arts het woord psychosomatisch gebruikte, voelde ik me afgeschoven, alsof het niet echt was. Pas later begreep ik dat het niet betekende dat ik me aanstelde.” Toen ze hoorde dat haar klachten echt waren en dat lichaam en geest samenwerkten, viel er iets op zijn plek, en kon ze naast haar reguliere zorg gaan werken aan de rust in haar systeem.

Hoort dit ook bij professionele hulp?

Vaak wel, en bij lichamelijke klachten altijd eerst. De term psychosomatisch hoort pas thuis nadat je huisarts lichamelijke oorzaken heeft onderzocht. Ga met klachten dus altijd eerst naar je arts. Dit werk vervangt dat nooit. De begeleiding die ik geef is gericht op persoonlijke ontwikkeling en op het tot rust laten komen van je zenuwstelsel, als aanvulling naast medische zorg. Jij houdt zelf de regie.

Wat de R.O.Y. Flow Methode hier doet

Als spanning een rol speelt bij je klachten, kan het naast je medische zorg helpen om je zenuwstelsel rust te bieden, zodat het lichaam minder hoeft vast te houden. Daar zijn deze drie bewegingen op gericht:

• RRelease – Loslaten. De spanning die het lichaam belast mag zakken. Niet met wilskracht, maar via rust en klank die het systeem een signaal van veiligheid geven.
• OOrder – Ordenen. Wat loskomt vindt vanzelf een rustiger ritme. Lichaam en geest krijgen ruimte om weer samen te herstellen.
• YYield – Toelaten. Rust mag de grondtoon worden, zodat je lichaam minder hoeft te dragen van wat je systeem vasthoudt.